چین برای ۲۳ فناوری هوش مصنوعی محدودیت صادراتی پیشنهاد کرد؛ چه چیزی از همین حالا اجرا می‌شود؟

چه فناوری‌هایی در فهرست آمده‌اند؟

در اطلاعیهٔ رسمی شمارهٔ ۴۸ سال ۲۰۲۶ وزارت بازرگانی چین آمده است که دولت قصد دارد فهرست فناوری‌های ممنوع یا محدودشده برای صادرات را بازنگری کند. پیشنهاد منتشرشده در مجموع ۴۰ فناوری را دربرمی‌گیرد: ۲۳ مورد در هوش مصنوعی، ۵ مورد در زیست‌پزشکی و ۱۲ مورد در فناوری خورشیدی.

بخش هوش مصنوعی به فناوری‌های مرتبط با مدل‌های بزرگ، عامل‌های هوشمند، خوشه‌های محاسباتی و پردازش اطلاعات می‌پردازد. بعضی بندها به فناوری‌های اصلی مدل‌هایی مربوط می‌شوند که با داده‌های حساس ملی آموزش دیده‌اند یا به عامل‌هایی که برای محیط‌های بسیار حساس طراحی شده‌اند. این موارد، دامنهٔ پیشنهادی کنترل فناوری‌اند؛ نه اعلام این‌که همهٔ مدل‌ها یا محصولات فعلی چین مشمول محدودیت قطعی شده‌اند.

خبرگزاری رویترز در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ گزارش داد که پیشنهاد شامل فناوری‌های مدل، عامل و خوشهٔ محاسباتی است و هدف اعلام‌شده، کنترل انتقال فناوری‌های حساس و کاهش خطر سوءاستفاده است. گزارش مستقل آسوشیتدپرس نیز دامنهٔ ۲۳ فناوری هوش مصنوعی را تأیید می‌کند.

کدام الزام از همین حالا اجرا می‌شود؟

نکتهٔ مهم‌تر از خود پیش‌نویس این است که اطلاعیه، ثبت پیش از صادرات برای فناوری‌های مشخص‌شده در پیوست را از روز انتشار الزامی کرده است. این الزام تا زمانی ادامه دارد که فهرست بازنگری‌شده به‌طور رسمی اجرا شود و شامل انتقال مالکیت فناوری به خارج، مجوز استفادهٔ خارجی و تغییر مالک یا کنترل‌کنندهٔ واقعی فناوری به یک نهاد خارجی می‌شود.

این ثبت موقت را نباید با اجرای نهایی همهٔ ممنوعیت‌ها یکی دانست. فهرست پیشنهادی تا ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ برای دریافت نظر عمومی باز است؛ پس از آن، دامنه و شرایط نهایی ممکن است تغییر کند. شرکت‌هایی که انتقال مالکیت فکری یا مجوز فناوری را برنامه‌ریزی می‌کنند باید متن رسمی، پیوست‌های فنی و مشاورهٔ حقوقی مرتبط با فعالیت خود را بررسی کنند.

وضعیت مدل‌های متن‌باز و دسترسی API چیست؟

وزارتخانه‌ها گفته‌اند فناوری‌هایی که از راه انتشار متن‌باز یا مقالهٔ علمی وارد حوزهٔ عمومی شده‌اند، در محدودهٔ پیشنهادی این کنترل‌ها قرار نمی‌گیرند. رویترز همچنین گزارش کرده است که طبق توضیح وزارت بازرگانی، دسترسی خارجی به مدل از راه API، وب‌سایت، اپلیکیشن یا نرم‌افزار به‌عنوان خدمت (SaaS) از انتقال فناوری مدل به خارج تفکیک شده است.

اثر احتمالی بر شرکت‌ها و کاربران

• توسعه‌دهندگان مدل: انتقال فناوری، واگذاری مالکیت فکری یا مجوز استفادهٔ خارجی ممکن است به ثبت و بررسی نیاز پیدا کند.
• شرکت‌های بین‌المللی: پیش از خرید فناوری یا قرارداد پژوهشی با طرف چینی، باید مشخص کنند آیا فناوری موردنظر در پیوست فنی قرار دارد یا خیر.
• کاربران API: دسترسی معمول از طریق وب یا API را نباید بدون بررسی متن رسمی معادل صادرات مالکیت فناوری دانست.
• پروژه‌های متن‌باز: استثنای حوزهٔ عمومی اهمیت دارد، اما شرکت‌ها باید دامنهٔ دقیق استثنا و شرایط هر فناوری را در متن نهایی بررسی کنند.

در مجموع، این اقدام بخشی از روند گسترده‌تر کنترل انتقال فناوری‌های راهبردی است. اثر عملی آن نه فقط به تعداد فناوری‌های فهرست‌شده، بلکه به تعریف‌های فنی، استثناها و نحوهٔ اجرای ثبت و مجوزها وابسته خواهد بود.

برای زمینهٔ مرتبط با دسترسی به مدل‌های پژوهشی، می‌توانید گزارش طرح دانشگاهی GPT-Rosalind را نیز بخوانید.

پرسش‌های متداول